„Polish News” na wystawie zabytków piśmiennictwa średniowiecznego
Iluminowany Dekret Gracjana
Jak wiemy jednym z najcenniejszych zabytków piśmiennictwa średniowiecznego jest „Dekret Gracjana”. Wspomniany Gracjan był dwunastowiecznym włoskim mnichem, a zarazem prawnikiem pochodzącym z Bolonii, który ze względu na swoje dokonania uznawany jest przez kościół za „ojca kanonistyki” . Wspomniany dekret to dzieło rękopiśmienne, oczywiście iluminowane napisane na pergaminie. Redakcja „Polish News”, otrzymała specjalne zaproszenie od pastora kościoła protestanckiego i historyka zarazem pana Euzebiusza do Kielc, aby na tamtejszym rynku móc zobaczyć wspaniałą wystawę dotyczącą tego dzieła.
Różne światowe kolekcje
W różnych światowych kolekcjach, zachowało się ponad 600 „egzemplarzy-odpisów” Dekretów Gracjana. W Polsce przed II wojną światową przechowywano ich aż dwanaście, z czego cztery egzemplarze zrabował niemiecki okupant. Dekret Gracjana znajdujący się w Lublinie, ze względu na bogate, a przy okazji wysokiej klasy artystyczne zdobienia, jest jednym z najcenniejszych egzemplarzy zabytków piśmienniczych.
Wszystko po łacinie
Tekst tego dzieła, zwanego po łacinie „Concordia discordantium canonum” co się tłumaczy jako „Harmonia nieuzgodnionych kanonów” powstał w Bolonii w latach 1140 – 1150. Za jego autora rzecz jasna uważa się mnicha klasztoru kamedułów św. Feliksa i św. Nabora, który nazywał się Gracjan. W roku 1143 służył on pomocą prawną, w różnych spornych sytuacjach w jakich znalazł się kościół. Tradycja bolońskiej szkoły prawa kanonicznego, określa Gracjana jako magistra prawa. Ten zaslużony człowiek, zmarł prawdopodobnie około roku 1150.
Uporządkowanie
W tym dziele autor, po raz pierwszy w historii kościoła katolickiego uporządkował ogromny materiał prawny. Dekrety soborów, niektórych papieży oraz inne orzeczenia kanoniczne, czasami były ze sobą sprzeczne, dlatego też trzeba było im nadać bardziej ułożony wymiar. Zastosowanie przez Gracjana nowoczesnej na tamte czasy metody scholastycznej, która polegała na rozumowej analizie źródła, pozwoliło na usunięcie wszelkich kwestii niejasnych i spornych.
Na kieleckim rynku
Dekret Gracjana, który na kieleckim rynku był prezentowany w formie fotografii, znajduje się w bibliotece klasztornej na Świętym Krzyżu. Styl wykonanych w tym dziele „obrazów-miniatur”, utrzymany jest klasycznej „manierze rysunkowej”, która jest bardzo charakterystyczna dla warsztatów paryskich trzynastego stulecia. Postacie o smukłych proporcjach posiadają tak zwany „kształt gotycki” nazwiązujący do litery „S”. Rysunki te są raczej swobodne, modelowane kreską uzupełnianą konkretną barwą na płaskim, rzecz jasna koniecznie na ornamentalnym tle. Miniatury te świadczą o niezwykłej klasie artystycznej mistrza, który wykonywał te rysunki. Zdobienia tej księgi dopełniają „drolerie”, czyli innymi słowy są to motywy dekoracyjne w postaci małych scenek figuralnych lub zwierzęcych. Są one często nacechowane fantazją i humorem. Na marginesie umieszczone są ozdobne inicjały.
Redakcja „Polish News” dziękuje miłośnikowi historii panu Euzebiuszowi za zaproszenie na tak ciekawą wystawę.
Ewa Michałowska- Walkiewicz
