muzeum.skarżysko.pl
Redakcja „Polish News” ogląda pamiątki po dawnych mieszkańcach miasta Skarżyska- Kamienna
Kolejna wyprawa do Muzeum im. Orla Białego w Skarżysku- Kamiennej
Skarżysko-Kamienna usytuowane jest nad rzeką Kamienną oraz jej dopływami czyli Kamionką, Bernatką oraz Oleśnicą. To miasto leży na połączeniu Płaskowyża Suchedniowskiego oraz Garbu Gielniowskiego na obrzeżu Gór Świętokrzyskich.
W starych dokumentach
Rozpatrując historię miasta Skarżyska-Kamiennej, warto jest wspomnieć o cennych „dokumentach dawnych” opisujących mieszkańców tego terenu, które nawiązują do solidnego fundamentu rozwoju tego miejsca. Dzieje Kamiennej jako osady, mają swój początek już w średniowieczu. Wtedy to osada ta była własnością jednego z książąt dzielnicowych „po rozbiciu dzielnicowym” mają cym miejsce w roku 1138. Najstarszą dzielnicą późniejszego miasta Skarżyska, jest Milica. Książę dzielnicowy Kazimierz Sprawiedliwy podarował ją zakonowi Joanitów jako „dar wotywny”. Ten akt nadania milickiej ziemi wspomnianemu klasztorowi, miał miejsce w roku 1173. W roku 1178 natomiast, odbył się tu zjazd książęcy, a na tym zjeździe dokonano podziału skarżyskich włości na majątek księcia Odrowąża i na własność klasztorną.
Różnorodność zawodowa
Z biegiem czasu w dawnym Skarżysku mieszkały rodziny zajmujące się różnymi zawodami, rzecz jasna nie podlegające jurysdykcji wspomnianego klasztoru. Ale miejsce to przekształciło się w kolejną dzielnicę późnejszego Skarżyska, czyli w Skarżysko -Kościelne. Pierwsze zapiski historyczne oczywiście wykonał na ten temat Jan Długosz.
Legitymacje pracowników, mieszkańców Skarzyska Kamiennej
Uruchomiono tu Kolej Żelazną
Większego znaczenia osada Kamienna nabrała w roku 1885, gdy uruchomiono w tym miejscu Kolej Żelazną iwanogrodzko-dąbrowską. Stacja ta nazwana była początkowo nazwą „Bzin”. Bzin, czyli kolejna późniejsza dzielnica miasta, zapisała się w jego historii przez usytuowanie tutaj fabryki żelaza z wielkim piecem wytopnym oraz z fryszerką. Wybudowanie w tym miejscu wspomnianego pieca oraz dworca kolejowego, spowodowało powstanie tu kilku mniejszych zakładów przemysłowych. Zaanektowanie takich pobliskich wsi jak Doliska, Zaporęba, Szczepanów i Posadaj, spowodowało powiększenie się osady Kamienna. Fakt ten przyczynił się także do tego, że osada Kamienna stała się gminą. Jej pierwszy wójt nazywał się Antoni Biernackiego, a następnie obowiązki wójta sprawował Teofil Garbacz. Po I wojnie światowej, gdy nastąpił tutaj znaczny rozwój gospodarczy czyniono starania aby osada Kamienna stała się miastem.
A była tu też Odlewnia…
Na rozwój Kamiennej wpłynął też fakt, iż w latach 80-tych XIX stulecia, powstała tu Odlewnia Żeliwa i Emaliernia. Właścicielem tegoż zakładu był Jan Witwicki, który znacznie wpłynął na zatrudnienie mieszkańców tego miejsca i pozbycie się tym samym bezrobocia. Rozporządzeniem Rady Ministrów, które podpisał sam premier generał Władysław Sikorski, w dniu 1 stycznia 1923 roku nadano prawa miejskie gminie Kamienna. W roku 1924 uruchomiono już w mieście Skarżysko- Kamienna Fabrykę Amunicji. Cały istniejący tu kompleks zbrojeniowy, obejmował też Wytwórnię Węgla Aktywowanego oraz Zakład Chemiczny „Elaboracja”, zajmujący się napełnianiem nabojów wojskowych prochem i trotylem.
Czasy wojny
Skarżysko było zatem głównym zaopatrzeniowcem w broń i pociski żołnierzy Polski Podziemnej w czasie okupacji hitlerowskiej. W pierwszych dniach lutego 1940 roku, radomski oddział Gestapo dokonał pierwszych aresztowań polskiego podziemia działającego w mieście. Zatem już dwa tygodnie później, Niemcy wymordowali 360 członków konspiracji nazwanej Organizacją Orła Białego. A miało to miejsce w kolejnej dzielnicy miasta o nazwie Bór.
Do podobnych grup konspiracyjno – dywersyjnych należeli też oprócz wspomnianej OOB Muszkieterzy, Komenda Obrońców Polski, Narodowa Organizacja Wojskowa oraz Polska Niepodległa. Po 1945 roku, następowała odbudowa przemysłu, a także odbudowa rozkradzionej przez Niemców Fabryki Amunicji. Powstawały w miejsce wspomnianej FA Zakłady Metalowe „Mesko”, również produkujące broń i pociski do dnia dzisiejszego.
Ewa Michałowska -Walkiewicz
