List otwarty do Prezydenta RP Pana Karola Nawrockiego w sprawie objęcia ochroną języka polskiego
Dzień dobry Państwu,
NOTA Redakcji:
W Internecie i wolnych mediach ukazał się list otwarty, opracowany przez red. Katarzyne Murawską, Edwarda Duszę, red. „Gwiazdy Polarnej” i Waldemara Binieckiego, redaktora naczelnego i wydawcę Kuryera Polskiego, a skierowany do Prezydenta RP, Karola Nawrockiego w sprawie objęcia ochroną języka polskiego. Podajemy naszym Czytelnikom pełną treść tego ważnego dokumentu i prosimy o podpisanie się pod listem jako sygnotariusz listu ( odesłaniem podpisanego listu do nas) lub wysłaniem go do Pana Prezydenta.
Prosimy także o zaangażowanie w promocji tego listu i przesłanie go
Szanowny Panie Prezydencie,
zwracamy się do Pana jako do strażnika Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, najwyższego przedstawiciela Państwa Polskiego i symbolu ciągłości naszej wspólnoty narodowej z apelem o objęcie szczególnym patronatem sprawy ochrony języka polskiego.
Język nie jest wyłącznie narzędziem komunikacji. Jest domem pamięci narodu. To w języku polskim zapisane zostały nasze dzieje, literatura, wiara, doświadczenie wolności i niewoli, pamięć rodzin oraz dziedzictwo kolejnych pokoleń Polaków – zarówno żyjących w kraju, jak i rozsianych po całym świecie.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 27 stanowi jednoznacznie, że językiem urzędowym Rzeczypospolitej jest język polski. Ustawa o języku polskim uznaje go za podstawowy element narodowej tożsamości i dobro narodowej kultury, a ochronę polszczyzny nakłada jako obowiązek na organy władzy publicznej i instytucje uczestniczące w życiu publicznym.
A jednak obserwujemy dziś zjawiska, które powinny budzić niepokój.
Polszczyzna coraz częściej jest wypierana z przestrzeni publicznej przez bezrefleksyjnie używane obce nazwy, slogany i określenia. Język reklamy, korporacji, nowych technologii, mediów społecznościowych, a niekiedy również administracji i życia publicznego, coraz częściej sprawia wrażenie, jakby język polski był niewystarczający do opisania współczesności.
Nie sprzeciwiamy się nauce języków obcych. Przeciwnie – znajomość języków jest bogactwem. Nie postulujemy również zamknięcia Polski na świat. Polska zawsze była częścią Europy i świata.
Ale otwartość nie może oznaczać rezygnacji z własnego języka.
Naród, który przestaje szanować swój język, stopniowo traci zdolność samodzielnego opisywania świata. Zaczyna przejmować nie tylko obce słowa, lecz także cudze sposoby myślenia, hierarchie wartości i wzorce kulturowe.
Szczególnie ważna jest dziś odpowiedzialność państwa za język polski w świecie cyfrowym i w epoce sztucznej inteligencji. Algorytmy, globalne platformy, automatyczne tłumaczenia i nowe technologie tworzą przestrzeń, w której języki o największym znaczeniu gospodarczym i technologicznym uzyskują naturalną przewagę. Jeśli państwo polskie nie będzie świadomie inwestować w obecność języka polskiego w technologiach przyszłości, może dojść do nowej formy wykluczenia – tym razem nie politycznego, lecz językowego i cyfrowego.
Rada Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk (PAN) zwraca uwagę na znaczenie współczesnych wyzwań związanych z polszczyzną, a jej ustawowym zadaniem jest m.in. opiniowanie spraw dotyczących używania języka polskiego oraz przedstawianie parlamentowi okresowych sprawozdań o stanie jego ochrony. W 2026 roku Rada podejmowała także debatę dotyczącą relacji między językiem a sztuczną inteligencją.
Dlatego zwracamy się do Pana Prezydenta z apelem o podjęcie inicjatywy na rzecz stworzenia Narodowej Strategii Ochrony i Rozwoju Języka Polskiego na XXI wiek.
Strategia taka powinna obejmować między innymi:
-
Skuteczną ochronę języka polskiego w przestrzeni publicznej, ze szczególnym uwzględnieniem instytucji państwowych, samorządowych i publicznych.
-
Promowanie polskich odpowiedników obcych nazw i terminów, zwłaszcza tam, gdzie polskie słownictwo istnieje lub może zostać twórczo rozwinięte.
-
Wzmocnienie edukacji językowej, aby szkoła uczyła nie tylko zasad ortografii i gramatyki, lecz także świadomego, pięknego i odpowiedzialnego posługiwania się językiem.
-
Ochronę polszczyzny w świecie cyfrowym i sztucznej inteligencji, w tym rozwój polskich zasobów językowych, narzędzi technologicznych i modeli AI dobrze rozumiejących język polski oraz polski kontekst kulturowy.
-
Wsparcie dla języka polskiego poza granicami kraju, gdzie dla milionów Polaków i osób polskiego pochodzenia język pozostaje najważniejszym łącznikiem z Ojczyzną.
-
Stworzenie programu „Polski język – polska obecność w świecie”, który łączyłby działania państwa, nauki, mediów, organizacji polonijnych i instytucji kultury.
-
Przywrócenie wysokiego prestiżu polszczyźnie w mediach publicznych i życiu publicznym, ponieważ sposób, w jaki mówią elity, urzędnicy, nauczyciele, dziennikarze i politycy, kształtuje standard całego społeczeństwa.
Szczególną uwagę należy poświęcić Polonii i Polakom za granicą.
Dla dziecka urodzonego w Chicago, Milwaukee, Nowym Jorku, Toronto, Londynie czy Sydney język polski może być ostatnią nicią łączącą je z historią własnej rodziny. Gdy znika język, po jednym lub dwóch pokoleniach często znika również pamięć o Polsce.
Dlatego nauczanie języka polskiego za granicą nie może być traktowane jako działalność drugorzędna ani wyłącznie jako zadanie społeczników. Jest to element polskiej racji stanu.
Państwo polskie powinno uznać, że każda osoba na świecie, która zna język polski, jest częścią polskiej przestrzeni kulturowej. Każda polska szkoła sobotnia, każda organizacja polonijna ucząca dzieci języka, każda polska biblioteka i każde medium działające poza granicami kraju wykonują pracę o znaczeniu strategicznym.
Panie Prezsydencie, Polacy wielokrotnie w historii tracili państwo, ale nie stracili języka. Pod zaborami próbowano ograniczać polszczyznę, ponieważ rozumiano, że naród mówiący własnym językiem zachowuje własną pamięć i własną tożsamość.
Dzisiaj nikt nie zakazuje nam mówić po polsku.
Tym większa jest nasza odpowiedzialność, abyśmy sami nie doprowadzili do sytuacji, w której język polski zostanie osłabiony przez obojętność, zaniedbanie i przekonanie, że wszystko, co obce, musi być z definicji nowocześniejsze.
Nowoczesna Polska nie musi mówić mniej po polsku. Powinna mówić po polsku lepiej – i sprawić, aby język polski był obecny wszędzie tam, gdzie powstaje przyszłość.
Zwracamy się więc do Pana Prezydenta o:
-
objęcie sprawy ochrony języka polskiego szczególnym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
-
zainicjowanie ogólnonarodowej debaty o przyszłości polszczyzny;
-
powołanie zespołu ekspertów, przedstawicieli kultury, nauki, edukacji, nowych technologii i Polonii;
-
przygotowanie długofalowej strategii obecności języka polskiego w edukacji, kulturze, administracji, technologiach cyfrowych i świecie sztucznej inteligencji;
-
uznanie nauczania języka polskiego wśród Polonii za jeden z priorytetów polskiej polityki państwowej.
Nie prosimy o ochronę języka jako reliktu przeszłości.
Prosimy o ochronę języka jako narzędzia przyszłości.
Bo Polska będzie tak silna, jak silna będzie jej kultura. A kultura będzie tak trwała, jak trwały będzie język, w którym Polacy potrafią nazwać siebie, swoją historię, swoje wartości i swoje marzenia.
Język polski przetrwał zabory, wojny i okupacje. Nie pozwólmy, aby osłabł w czasach wolnej Polski.
Z wyrazami szacunku,
[Imię i nazwisko / Sygnatariusze listu]
1. red.Katarzyna Murawska, Kuryer Polski, Gwiazda Polarna
2. red. Edward Dusza, Gwiazda Polarna
3. red. Waldemar Biniecki, Kuryer Polski
Wesprzyj nasz apel do Prezydenta RP podpisz ten list i odeślij go nam lub wyślij ten email do Pana Prezydenta.
Adres e-mailowy Prezydenta RP: listy@prezydent.pl
Waldemar Biniecki (Bin-YEHTS-kee)
President of Biniecki Consulting LLC
3816 Winterset Drive
920-253-5024 cell
Editor in Chief of Kuryer Polski, USA
