„Polish News” w Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku- Kamiennej

Wystawa broni Wojska Polskiego oraz polskiej partyzantki

Czerwiec 1943 roku…Na terenie świętokrzyskim okres ten był jednym z najtragiczniejszych w czasie okupacji niemieckiej. Charakteryzował się on jak wiemy to z kart historii, bezwzględnymi pacyfikacjami polskich miast i wiosek, a także masowymi egzekucjami, co skutkowało rzecz jasna gwałtownym rozwojem partyzantki Armii Krajowej.

Nagminne pacyfikacje polskiej ludności

Warto jest wspomnieć, iż w tym właśnie czasie miała miejsce pacyfikacja wsi Strużki. Niemieccy okupanci dokonali tutaj brutalnego stłumienia mieszkańców wspomnianej wsi leżącej w powiecie staszowskim, bestialsko mordując ich dziesiątki. W tym samym roku, miała miejsce tak zwana masakra w Bodzentynie. Wówczas to żandarmeria niemiecka rozstrzelała 39 osób, na ryneczku tego niewielkiego miasteczka świętokrzyskiego. W wyniku niemieckiej akcji represyjnej, która miała miejsce w miejscowości Raków, śmierć poniosło 14 niewinnych osób.

Aresztowania i terror

W miesiącu czerwcu 1943 roku nasiliły się także aresztowania oraz egzekucje przeprowadzane przez Gestapo na Polakach regionu świętokrzyskiego. Niemiecki terror dał się też zauważyć w Szydłowie, a następnie we wsi Michniów, gdzie okupant spalił żywcem zamknięte w stodołach 204 osoby.

Powstała tu także „partyzantka”

• W tym też czasie na uroczysku „Wykus „ niedaleko Wąchocka trwało formowanie słynnych Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej pod dowództwem Jana Piwnika pseudonim „Ponury”. Czerwiec 1943 roku, był czasem pierwszych bardzo poważnych akcji dywersyjnych wymierzonych oczywiście przeciwko niemieckiemu okupantowi. W Warszawie w konspiracyjnych strukturach AK, działał wspomniany wcześniej porucznik Jan Piwnik „Ponury”. Był to jak nam jest wiadomo, przedwojenny artylerzysta, oficer Policji Państwowej, a także ochroniarz polskich premierów, brawurowy uciekinier z internowania na Węgrzech, a przede wszystkim żołnierz Polskich Sił Zbrojnych, szkolony w Anglii Cichociemny – Spadochroniarz służący w szeregach Armii Krajowej.

  Praca wykładowcy

„Ponury” w okupowanej przez Niemców stolicy, był wykładowcą na kursach dywersyjnych, które były pod auspicjami Komendy Głównej AK. Praca wykładowcy jednak nie dawała mu nalezytej satysfakcji. Został on zatem z czasem oddany do dyspozycji podpułkownika Adama Remigiusza Grocholskiego „Brochwicza”, który miał tworzyć partyzantkę na terenach wschodniej Polski. Dzięki wstawiennictwu Dowódcy „Kedywu” pułkownika Augusta Emila Fieldorfa „Nila”, Jan Piwnik otrzymał zgodę na zorganizowanie oddziału partyzanckiego na rodzinnej kielecczyźnie.

Góry Świętokrzyskie…

Na początku czerwca 1943 roku Jan Piwnik przybył w Góry Świętokrzyskie. Ściągając ze sobą do lasu kilkadziesiąt osób, tak zwanych „spalonych” w konspiracji warszawskiej. Podstawą tworzenia partyzanckiego oddziału „Ponurego” była kilkunastoosobowa grupa kaprala Józefa Domagały pseudonim „Wilk”, stacjonująca w lesie na pobliskim Kamieniu Michniowskim. Prócz zgody na organizowanie partyzantki, w dniu 4 czerwca 1943 roku „Ponury” objął dowództwo „Kedywu” Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK. Kolejnym jego sukcesem była zgoda na stworzenie trzech oddziałów partyzanckich, z których każdy był w sile kompanii. Przyjęła się też dla nich specjalna nazwa Zgrupowania Partyzanckie AK „Ponury”.

Do dziś zachowały się po walczących tu na kielecczyźnie oddziałach partyzanckich Ponurego i Nurta, a także po oddziałach niemieckich karabiny, mundury i pancerne działa. To wszystko mogliśmy zobaczyć w murach skarżyskiego Muzeum im. Orła Białego.

Ewa Michałowska- Walkiewicz