„Stowarzyszenie Rodzina Policyjna 1939” w Radomiu
Redakcja „Polish News” na rekonstrukcji historycznej
Paweł Łuk-Murawski to bardzo ważna postać jeśli chodzi o polskie środowisko rekonstrukcji historycznej dotyczącej Policji Państwowej. Pan Paweł, jako niezrównany kolekcjoner i pasjonat historii, przyczynił się do powstania Grupy Rekonstrukcji Historycznej III Okręgu Policji Państwowej – Komisariat w Radomiu. Przez długie lata pan ten aktywnie współpracuje z różnymi stowarzyszeniami kultywującymi pamięć o przedwojennych funkcjonariuszach.
Jako komendant radomskich rekonstruktorów Policji Państwowej, Łuk-Murawski organizuje wystawy, prelekcje, pokazy oraz uświetnia wraz ze swoją grupą uroczystości patriotyczne i rocznicowe. Za krzewienie historii Polski i patriotyzmu oraz za upowszechnianie wiedzy o dziejach Policji Polskiej, Paweł Łuk-Murawski został odznaczony medalem Pro Bono Poloniae oraz innymi wyróżnieniami środowiskowym.
Kiedy powstała Polska Policja
Policja Polska, jako organizacja została powołana do istnienia na mocy specjalnej ustawy z dnia 24 lipca 1919 roku. Dokonano tego w wyniku tak zwanej „unifikacji” wcześniej istniejących różnych innych formacji policyjnych na przykład Milicji Ludowej oraz Policji Komunalnej. Postanowienia tej ustawy odnosiły się początkowo do obszaru byłego Królestwa Polskiego. Na terenach byłych innych zaborów, tworzono przez dzielnicowe ośrodki polityczne jedynie mniejsze formacje policyjne. I tak dla przykładu w byłym zaborze pruskim, stworzono Straż Ludową a następnie Żandarmerię Krajową. Wzorowały się początkowo te organizacje, na doświadczeniach byłych państw zaborczych.
Mijały lata…
Należy pamiętać, iż z biegiem czasu utworzono Policję Ziem Wołynia i Frontu Podolskiego, Policję Państwową Litwy Środkowej oraz Policję Górnego Śląska oraz Milicje Górnośląską, która działała w okresie plebiscytowym. Unifikacja tych wszystkich powiedzieć by można „formacji policyjnych” na obszarze II Rzeczypospolitej, następowała bardzo powoli ale sukcesywnie. Wcielenie tych formacji już do istniejącej Policji Państwowej miało miejsce w dniu 1 grudnia 1919 roku. Rozciągnięcie mocy i urzędowości wspomnianej ustawy na obszary Małopolski Wschodniej i Zachodniej, miało miejsce dopiero w 1920 roku. Kilka miesięcy później wyżej wspomnianą ustawę stosowano już na terenie Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego. W latach 20. XX stulecia, kilka razy podejmowano próby nowelizacji tej ustawy policyjnej. Ostatecznie zreorganizowania całej Policji Państwowej dokonało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego z dnia 6 marca 1928 roku.
We wrześniu 1931 roku, musimy o tym pamiętać powstał Referat Lotniczy w Komendzie Głównej Policji Państwowej. Jego kierownikiem został W. Willmann. Pierwsi „piloci policjanci” zostali wyszkoleni na samolotach typu Bartel M4S2 oraz Hanriot H19 i Potez XV. Szkolenie to miało miejsce w Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa w Bydgoszczy. Wśród adeptów tego centrum byli, posterunkowy Muszer, posterunkowy Kwiatkowski, posterunkowy Jeziorowski, posterunkowy Skiermański, a także posterunkowy Bigus.
Policja Drogowa
Policja Drogowa jak nam jest wiadomo, wchodziła również w skład Policji Państwowej. Policja ta rozpoczęła swoją jakże ważną służbę na polskich drogach w dniu 1 kwietnia 1937 roku. Wedy to liczyła ona 100 zmotoryzowanych policjantów. Jednostkę policji drogowej, wyposażono w motocykle rzecz jasna wyłącznie polskiej produkcji, a były to motocykle marki „Sokół”. Policja Państwowa już od 1936 roku została wyposażana w znaczną ilość nowoczesnych, ale tym razem już amerykańskich samochodów osobowych marki Chevrolet. Były to auta głównie w wersji terenowej modelu Master.
Umundurowanie
Umundurowanie policjanta przedwojennego składało się z kurtki typu „french”, a była to półwojskowa kurtka z czterema kieszeniami, która była zapinana na guziki z orłem państwowym. Obowiązkowo kołnierz tej kurtki był ze stójką, ozdobiony błękitnymi (chabrowymi) wypustkami oraz błękitnymi patkami tak zwanymi (proporczykami). Na naramiennikach umieszczano obowiązkowo białe cyfry rzymskie, które wskazywały numer okręgu policyjnego. Nakryciem głowy była okrągła czapka z otokiem oraz z orłem policyjnym. Spodnie policjant przedwojenny nosił typu bryczesy z ciemnogranatowego sukna. Koniecznie musiał on też nosić czarne buty z wysokimi cholewami.
Dodatkowo jak dowiedzieliśmy się od pana Pawła Łuka -Murawskiego, na spotkaniu w skarżyskim Muzeum im. Orla Białego, policjant okresu przedwojennego pracujący w sekcji drogowej obowiązkowo musiał posiadać skórzany pas główny z ładownicami, a do kierowania ruchem na skrzyżowaniach funkcjonariusz taki musiał zakładać specjalne białe mankiety, będące dobrze widoczne dla kierowców. Ponad to na sowim wyposażeniu posiadał taki policjant kurtkę skórzaną lub płaszcz co go chroniło przed wiatrem i deszczem.
Redakcja „Polish News” dziękuje serdecznie Grupie Rekonstrukcji Historycznej III Okręgu Policji Państwowej – Komisariat w Radomiu oraz panu Pawłowi Łukowi-Murawskiemu, za cenne informacje na temat historii policji w II Rzeczpospolitej Polskiej.
Ewa Michałowska- Walkiewicz
