Pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego w Sulejówku
11 listopada-Narodowe Święto Niepodległości
W dniu 11 listopada każdego roku, obchodzone jest w Polsce narodowe święto państwowe, odzyskania przez naszą Ojczyznę Niepodległości. W roku 1918 Polska przywrócona została na mapy polityczne świata jako wolny, suwerenny i niepodległy kraj.
Długotrwały proces
Odzyskiwanie przez naszą Ojczyznę niepodległości, jak nietrudno się domyśleć, było długotrwałym procesem. Wybór tego dnia na obchody wspomnianego święta, można uzasadnić zbiegiem wielu wydarzeń w Polsce, z których najważniejszym było zakończenie I wojny światowej i zawarcie właśnie dnia 11 listopada 1918 roku, rozejmu w Compiègne, który zapieczętował definitywnie klęskę Cesarstwa Niemieckiego. W dniu 10 listopada, przybył do Warszawy Józef Piłsudski, co Jędrzej Moraczewski (polski inżynier kolejowy, major taborów Wojska Polskiego, działacz związkowy, polityk ) opisał słowami:
…Niepodobna oddać tego upojenia, tego szału radości, jaki ludność polską w tym momencie ogarnął. Po 120 latach prysły kordony. Nie ma „ich”. Wolność! Niepodległość! Zjednoczenie! Własne państwo! Na zawsze! Chaos? To nic. Będzie dobrze. Wszystko będzie, bo jesteśmy wolni od pijawek, złodziei, rabusiów, od czapki z bączkiem, będziemy sami sobą rządzili. (…) Cztery pokolenia nadaremno na tę chwilę czekały, piąte doczekało…
Dwudziestolecie międzywojenne
W latach 1919–1936 również sukcesywnie świętowano rocznice odzyskania niepodległości, zaś w Warszawie uroczystości te miały zawsze charakter wojskowy. Po raz pierwszy w pełni uroczyście upamiętniono Dzień Niepodległości Polski, w dniu 14 listopada 1920 roku. Tego dnia uhonorowano Józefa Piłsudskiego jako zwycięskiego Naczelnego Wodza, kiedy to po zwycięstwie nad bolszewikami wręczono mu buławę marszałkowską. Należy wiedzieć, iż po przewrocie majowym w 1926 roku obchody następujących po sobie rocznic tego święta, były uroczystościami stricte wojskowymi. W dniu 8 listopada 1926 roku marszałek Józef Piłsudski jako premier wydał specjalny okólnik ustanawiający ten dzień wolnym od pracy dla wszystkich urzędników państwowych. Od tego momentu właśnie, na placu Saskim w Warszawie Józef Piłsudski dokonywał przeglądu pododdziałów i odbierał uroczystą defiladę.
muzeumpilsudski.pl
Do roku 1939
Do momentu wybuchu II wojny światowej, świętowanie tej uroczystości było wielkim polskim państwowym wydarzeniem, które w roku 1937 uświetniono odsłonięciem pomnika generała Józefa Sowińskiego, bohatera powstania listopadowego. Jak czytamy w wielu opracowaniach historycznych, w okresie okupacji jawne świętowanie polskich uroczystości państwowych było niemożliwe. Organizatorzy przyszykowanych w sposób konspiracyjny obchodów rocznicy 11 listopada, w ramach tak zwanego małego sabotażu, byli narażeni na ogromne represje ze strony okupanta. Jednak mimo wszystko, pamięć o Święcie Niepodległości jak tylko się dało Polacy podtrzymywali.
Ulotki i nie tylko
W czasie poprzedzającym dzień 11 listopada, na murach i ogrodzeniach, pojawiały się afisze oraz ulotki z napisami „Polska żyje”, „Polska zwycięży”, „Polska walczy”, „Jeszcze Polska nie zginęła”. To właśnie w dniu 11 listopada 1942 roku, pojawił się na murach Warszawy znak „Polski walczącej”, który stworzyła harcerka Anna Smoleńska, która zginęła w obozie koncentracyjnym Auschwitz. Zdarzało się też bardzo często, że pomniki polskich bohaterów narodowych przystrajano biało-czerwonymi kwiatami lub proporczykami w tych właśnie barwach. Także w prasie konspiracyjnej, a szczególnie w „Biuletynie Informacyjnym” Armii Krajowej, zamieszczano artykuły dotyczące Święta Niepodległości.
Oficjalne obchody
W 1944 roku, na terenach objętych okupacyjną władzą zorganizowano oficjalne obchody Święta Niepodległości. I tak, dla przykładu, na placu Litewskim w Lublinie odbyła się parada wojskowa z udziałem żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego i Armii Czerwonej. Zaś w Teatrze Miejskim uroczystą akademię rozpoczęło przemówienie przewodniczącego Krajowej Rady Narodowej Bolesława Bieruta. Zaś dyktator Józef Stalin wystosował właśnie do niego specjalną depeszę z życzeniami z okazji „święta narodowego Polski”. Były to ostatnie oficjalne obchody tego święta, które było zlikwidowane na kilkadziesiąt lat panującego komunizmu w Polsce.
Propaganda komunistyczna
W okresie Polski Ludowej dzień 11 listopada, wroga Polsce propaganda komunistyczna próbowała przyćmić na przykład wybuchem rewolucji październikowej, mającej miejsce w Rosji w nocy z 6 na 7 listopada 1917 roku, a także rocznicą powstania Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej pod kierownictwem socjalisty Ignacego Daszyńskiego, która również miała miejsce w nocy z 6 na 7 listopada 1918 roku. Reżim komunistyczny na każdym kroku podkreślał, że dojście bolszewików do władzy w Rosji miało kluczowe znaczenie dla odbudowy państwowości polskiej. Każdy Polak i gorący patriota wiedział, że to polscy rewolucjoniści, w osobach takich jak Feliks Dzierżyński i Julian Marchlewski, dążyli do stworzenia Polskiej Socjalistycznej Republiki Rad, a nie niepodległej Polski. Polscy patrioci zawsze podkreślali ten fakt.
Święto Niepodległości obchodzone w dniu 11 listopada, zostało przywrócone w 1989 roku i obchodzone jest ono pod nazwą „Narodowe Święto Niepodległości”.
Ewa Michałowska -Walkiewicz
