Nie mamy polskiej szkoły racji stanu
Z Witoldem Gadowskim, dziennikarzem i publicystą, rozmawia Marek Ruszczyński
– Jak oceniasz obecny kierunek rozwoju Polski? Czy Polska potrafi wykorzystać swój potencjał gospodarczy i polityczny, by stać się jednym z najważniejszych państw Europy, czy też wciąż ograniczają ją wewnętrzne konflikty i brak długofalowej strategii?
– To jest pytanie na długi referat. Mówiąc krótko, Polska się rozwija dzięki własnym obywatelom. Tylko i wyłącznie dzięki własnym obywatelom. Dzięki ich przemyślności, zapobiegliwości i sprytowi Polska się rozwija. To jest największy motor polskiego rozwoju. Oczywiście są bariery i są kłopoty związane ze światem polityki, z brakiem właściwej elity polskiej. I to hamuje. Wliczyłbym w to wpływy Unii Europejskiej, sytuację międzynarodową, wojnę na Ukrainie i tak dalej. To wszystko hamuje rozwój Polski i zaburza spokój społeczny. Sprowadzenie mniejszości narodowych do Polski także zaburza spokój społeczny, ale mimo wszystko Polacy mają jeszcze ciągle siłę, że społeczeństwo idzie do przodu, bardzo mocno idzie do przodu, chcąc żyć dobrze. Ogromnym hamulcem rozwoju jest demografia. Mamy bardzo kiepski przyrost naturalny i to hamuje perspektywy rozwojowe na przyszłość.
– Jak powinny dziś wyglądać relacje Polski z Unią Europejską?
– Relacje Polski z Unią Europejską powinny być przywróceniem właściwego charakteru Unii Europejskiej, czyli wspólnoty ojczyzn i wspólnoty narodów. Wspólnoty granic, wspólnoty celnej, bez tworzenia państwa europejskiego, superpaństwa i bez tworzenia władz europejskich, czyli wszystko to, co jest socjalistyczną, komunistyczną naleciałością musi być zlikwidowane. Mam nadzieję, że przyszły rok przyniesie rewolucje konserwatywne w Europie i cofnięcie Unii Europejskiej do etapu, kiedy była wspólnotą granic i wspólnotą celną. Nic więcej nam nie potrzeba. Zreformowana Unia Europejska może być dla Polski korzystna, w przeciwnym wypadku będziemy musieli rozważać wystąpienie z niej.
– Jak wojna rosyjsko-ukraińska zmieni sytuację geopolityczną i gospodarczą Polski? Czy Polska jest przygotowana na różne scenariusze rozwoju tego konfliktu, również na jego przedłużenie się lub zmianę charakteru?
– Wojna na Ukrainie, mówiąc najbardziej cynicznie, jest wojną dwóch wrogich Polsce żywiołów. Oczywiście bardzo upraszczam, ale z polskiego punktu widzenia to jest wojna dwóch wrogich Polsce żywiołów. Nie mamy sojuszników w tej wojnie. To nie jest nasza wojna. Ponosimy koszty tej wojny i jednocześnie zmieniono nam strukturę demograficzną, wtłaczając do Polski ponad 3 miliony Ukraińców. To wszystko są niekorzystne zmiany, z którymi musimy sobie poradzić w najbliższym czasie.
– Stany Zjednoczone pozostają kluczowym partnerem Polski, ale ich priorytety międzynarodowe mogą się zmieniać. Na ile Polska może opierać swoje bezpieczeństwo na sojuszu z Ameryką?
– Ja od początku wypowiadania się na temat geopolityki mówię o taktyce swingów, czyli zawieraniu sojuszy generalnych, ale jednocześnie wykonywaniu ruchów doraźnych, które są zgodne z interesem Polski. Przykładem takiego swingowania w stosunkach międzynarodowych jest Turcja, której znaczenie rośnie. I właściwie od Turcji powinniśmy się uczyć działań politycznych na arenie międzynarodowej. Niestety, nie mamy polskiej szkoły racji stanu, to trzeba odtworzyć. To jest żmudna praca nad uzupełnieniem elity, której nie ma.
– Czy polski model rozwoju gospodarczego, oparty dotąd w dużej mierze na inwestycjach, eksporcie i relatywnie taniej sile roboczej, wyczerpuje swoje możliwości? Co powinno stać się nowym źródłem wzrostu i dobrobytu Polski w nadchodzącej dekadzie?
– Bardzo dużym motorem wzrostu dla polskiej gospodarki był popyt wewnętrzny. Nakręcanie spirali popytu wewnętrznego trochę się skończyło. Dużym motorem wzrostu był strumień pieniędzy płynących od środowisk emigracyjnych w ostatnim czasie z Wysp Brytyjskich. To także się zmniejsza. I wielkim motorem rozwoju była tranzytowa rola Polski między wschodem a zachodem. To jeszcze ciągle może trwać, jeżeli zatrzymamy wpływy niemieckie i ukraińskie, co właściwie jest tożsame.
To są motory rozwoju, na których Polska dotychczas budowała swój postęp. W tej chwili musimy wejść w innowacyjność, w nowe technologie. To są banały, ale jeżeli tego nie zrobimy w sposób praktyczny, to rozwój stanie, a zaczniemy się pogrążać w marazmie.
– Jakie decyzje polityczne, gospodarcze i społeczne powinny zostać podjęte dzisiaj, aby za dekadę Polska była państwem bezpiecznym, zamożnym i liczącym się na arenie międzynarodowej? I co najbardziej zagraża realizacji takiego scenariusza?
– Musimy zmienić konstytucję. I przesądzić ustrój władzy w Polsce. Ja opowiadam się za ustrojem prezydenckim, likwidacją Senatu i ograniczeniem roli parlamentu. Bez takich zmian, bez nowej konstytucji rozwój Polski stanie. Dlatego, że w dzisiejszą konstytucję, źle napisaną i źle dzielącą kompetencje władzy wykonawczej, wpisany jest konflikt między prezydentem a premierem, który niszczy Polskę. To jest największy motor destrukcyjny.
– Dziękuję.
Witold Gadowski (ur. 4 listopada 1964 r. w Zakopanem) –dziennikarz śledczy, publicysta, pisarz i poeta, absolwent psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 90. pracował jako korespondent wojenny na Bałkanach, relacjonując konflikty zbrojne w regionie. Był dziennikarzem m.in. „Czasu Krakowskiego” i „Gazety Polskiej”, a także reporterem programu „Superwizjer” TVN. Pełnił funkcję dyrektora krakowskiego oddziału TVP oraz TVP1. Jest laureatem nagrody Grand Press 2004 w kategorii dziennikarstwo śledcze. Autor książek, reportaży i filmów dokumentalnych, prowadzi również działalność publicystyczną w internecie, m.in. na kanale GadowskiTV.
