Stębark- Muzeum Bitwy pod Grunwaldem

Polska wioska o nazwie Stębark, tuż po zakończeniu II wojny światowej, nosiła nazwę Sztymbark. Niemiecka nazwa tej miejscowości brzmi Tannenberg, a jak pamiętamy z kart historii, właśnie tutaj rozegrała się największa bitwa średniowiecza na Starym Kontynencie, pokazująca zakonowi krzyżackiemu gdzie jest jego miejsce.

Usytuowanie wioski

Stębark leży w województwie warmińsko – mazurskim, w gminie Grunwald. Jak zatem możemy domniemać, tutaj właśnie rozegrała się wspomniana bitwa i tu znajduje się powołane do istnienia Muzeum Bitwy pod Grunwaldem, która miała miejsce dnia 15 lipca 1410 roku.

Już w czternastym wieku

Wieś ta wzmiankowana została po raz pierwszy w roku 1335, gdy niejaki Henryk ze Stębarku występował w tutejszym sądzie grodzkim w roli świadka. W czasach panowania na tym terenie zakonu krzyżackiego, czyli po prostu w „czasach krzyżackich” wieś ta pojawia się w dokumentach w roku 1380, w których zapisane jest, że podlega ona pod komturię w Dąbrównie. A jak nam jest wiadomo, były to ziemskie dobra rycerskie, posiadające łączną powierzchnię wynoszącą 80 włók.

Tutejszy sołtys

W 1380 roku, tutejszy sołtys Berthold otrzymał odnowiony przywilej, który nosił ówczesną nazwę „na włóki sołeckie”. Przywilej ten dotyczył między innymi handlu. W roku 1411 Krzyżacy wybudowali tutaj kaplicę, a dokładnie stanęła ona w miejscu śmierci ich wielkiego mistrza.

Abraham sprzedał ziemię

W roku 1446 posiadacz ziemski Abraham ze Stębarku, sprzedał 6 włók ziemi stębarskiej Mattesowi z Dąbrówki. Ważną informacją jest ta, która mówi nam, iż Rycerz Berthold ze Stębarku opisany został dokładnie w tajnych aktach, jako jako członek Związku Pruskiego działającego w latach 1453-54. związek Pruski i Jaszczurczy działał jak wiemy przeciwko niemieckiemu zakonowi krzyżackiemu, siejącemu wszechpotężne zło na tej ziemi. W 1481 roku, niejaki kolejny posiadacz ziemski Marcus Unger, odsprzedał osiem włók dobrej ziemi w Stębarku niejakiemu piwowarowi A. Papłowskiemu.

Kaplica votywna

Gdy Polacy wygrali sławną bitwę pod Grunwaldem, postawili opodal tego miejsca polskiej chwały kaplicę, w której złożyli spore dary votywne. Sukcesywnie mieszkańcy tego miejsca chodzili się do niej tam modlić, w rocznicę grunwaldzkiego zwycięstwa. W roku 1511, kaplicę tę okradziono z przedmiotów liturgicznych i pieniędzy, a jak podają to historyczne zapiski, dokonali tego Niemcy, w odwecie za pogrom ich panoszącego się wszędzie zakonu.

Miecz z pola Bitwy pod Grunwaldem

W rękach bogatego posiadacza

W latach 1515–1519 właścicielem Stębarku był także bogaty posiadacz ziemski Janko Samiński, a trzydzieści lat później właścicielem całego Stębarku był Albrecht Finck, jak podają nie do końca sprawdzone informacje, jego zięć. Z dokumentów historycznych tym razem parafialnych wynika, że Stębark w 1600 roku był wsią szarwarkową ( nakładającą na ludzi przymusowe datki i opłaty ), a chłopi uprawiali jedynie 48 włók. W czasie najazdu tatarskiego mającego miejsce w 1656 roku, zniszczona została kaplica, którą odbudowano w 1681 roku. Po czterdziestu latach od odbudowania wspomnianej kaplicy, znowu ją zniszczono, a posługujący w niej pastor i nauczyciel stracili tym sposobem możliwości swojego utrzymania.

Po roku 1772

Od okresu pierwszego rozbioru Polski, w pobliskim kościele powołano do istnienia szkołę elementarną, w której uczył szewc Adam Wypych. Jego wynagrodzenie wynosiło 30 grzywien w stosunku rocznym. Stębark był już wówczas wsią szlachecką, w posiadaniu radcy von Brandta. On to przeprowadził gruntowny remont istniejącego tu barokowego kościółka.

Okres I wojny światowej

W czasie „bitwy mazurskiej”, rozegranej w dniach 26-30 sierpnia 1914 roku, we wspomnianej szkole znajdowała się kwatera dowódcy wojsk niemieckich generała Paula von Hindenburga.

Czas II wojny światowej

W 1939 roku w Stębarku miała miejsce niemiecka akcja mająca na celu przeprowadzenie totalnej eksterminacji polskiej warstwy przywódczej i tutejszej inteligencji. Nosiła ta akcja nazwę „Liquidierung der polnischen Führungsschicht”. Często opisywana była ona pod niemieckim kryptonimem „Unternehmen Tannenberg”.

Redakcja „Polish News”, zwiedziła nie tylko tę uroczą miejscowość, ale też i mieszczące się tutaj Muzeum Bitwy pod Grunwaldem, w której Polacy odnieśli ogromne zwycięstwo.

Najnowocześniejsze muzeum w Północnej Polsce zaprasza do zwiedzania

Muzeum Grunwald

Ewa Michałowska- Walkiewicz