Widziane z Moskwy- Władmiir Pastuchow

Widziane z Moskwy- Władmiir Pastuchow

Jeśli działania wojenne na Ukrainie potrwają jeszcze dłuższy czas zaistnieje ryzyko, że z czynnika stabilizującego przekształcą się w czynnik destabilizacyjny – o totalnej mobilizacji i wojennym kapitalizmie naród rosyjski raczej nie marzy. Wniosek – Kreml musi osiągnąć jakieś zwycięstwo w rozsądnym czasie. Z tego trzeba zdać sobie sprawę – Putin jest ograniczony czasowo. Potrzebne mu jest namacalne zwycięstwo nie w ogóle, lecz w dającej się określić przyszłości.

Czynnik ograniczonego czasu zmienia wiele, jeśli nie wszystko. Dopóki Putin sprawuje władzę trwająca „zawierucha” bez zwycięskiego zakończenia nie stanowi dla reżymu zbyt wielkiego niebezpieczeństwa.

Niebezpieczna sytuacja postanie wtedy tylko, jeśli Putin odejdzie ze stanowiska nie osiągając zwycięstwa i nie kończąc konfliktu, to znaczy, jeżeli działania wojenne staną się bólem głowy jego następcy. Wtedy sytuacja zacznie rozwijać się nieliniowo granicząc z potencjalnie rewolucyjną.

Dlatego też nie lekceważyłbym czynnika Putina jako stabilizatora reżymu. 

Wymiana przywódcy w warunkach trwającego konfliktu zbrojnego wydaje mi się mało realna. Następca Putina po prostu” nie udźwignie” obecnego konfliktu zbrojnego i wtedy Rosja – jak zawsze – zawiśnie między głębokimi reformami a rewolucją, zanim skoczy z deszczu pod rynnę.

Zmiennik w „czerwonej strefie”

O ile w obecnej sytuacji ledwo tlącej się wojny samemu Putinowi mało co grozi, nie można tego powiedzieć o jego następcach. Ktokolwiek przyjdzie po nim znajdzie się w strefie wysokiej turbulencji politycznej – po pierwsze wyraźnie wzrośnie presja zewnętrzna jako że po pierwsze partnerzy Ukrainy mogą poczynić takie kroki, jakich nie ośmielają się podjąć przy Putinie i po drugie minie jakiś czas na adaptację następcy do systemu.

Głównym problemem dla następcy Putina będzie konflikt ze zwolennikami kontynuacji działań wojennych za wszelką cenę – przy ciągle wzrastających kosztach wojny.

W takich warunkach w Rosji może powstać sytuacje rewolucyjna – „góra” już nie będzie w stanie działać po staremu, a „doły” będą napierały na zmiany, czyli głównie na osiągnięcie szybkiego zwycięstwa nad wszystkimi wrogami.

Reasumując, wyciągnąłbym mało pocieszające wnioski dla elit putinowskich – przy odejściu Putina i niezakończonej wojnie na Ukrainie ich szanse na przeżycie polityczne pozostają minimalne, będą więc zmuszeni albo przefarbować i porozumieć się z „nieoliberałami” albo ustanowić dyktaturę rewolucyjną w walce wszystkich ze wszystkimi.

Nie podejmuję się wyrokować skutków takiej dyktatury.

Istotnym czynnikiem determinującym obecną sytuację społeczno-polityczną w Rosji jest kształtująca się głębinowa sprzeczność między Putinem a jego pretorianami.

Dla zachowania swej władzy Putinowi wystarczy nie przegrać obecnego konfliktu zbrojnego. Pretorianom, natomiast, potrzeba czegoś więcej – albo zwycięstwa lub jego pozorów albo zakończenia wojny.

Dlaczego?

Pretorianie, którzy przecież zamierzają zbiorowo przekazać swemu następnemu pokoleniu wywalczone przywileje, wpływy i zasoby materialne, są najbardziej bezbronni w okresie przekazywania władzy w warunkach trwającego konfliktu zbrojnego.

Jeżeli ten konflikt będzie się przeciągał bez wyraźnych perspektyw na szybkie zakończenie za rzędów Putina, rozdźwięki między Wladimirem Wladimirowiczem a jego pretorianami będą się pogłębiały.

Narastała będzie też niewidzialna presja na Putina by poszukiwać kompromisów z Zachodem, co może mieć szereg określonych skutków.

Jednym z bezpośrednich może być rozłam w środowisku pretorianów i powstanie grupy, która w każdym wariancie po odejściu Putina nie będzie miała nic do stracenia i ze wszech miar będzie dążyła do przeciągania działań wojennych i zwalczała zwolenników porozumienia i pokoju.

Ewentualnie Putin będzie musiał dokonać wyboru między jastrzębiami a gołębiami.

Jeżeli indywidualny egoizm autokraty pokona zbiorowy egoizm systemowy to Putinowi nie pozostanie nic innego jak skierować mechanizm represji na ludzi ze swego bliższego i najbliższego kręgu wyszukując i niszcząc zarówno realnych jak i domniemanych zwolenników zawieszenia broni, który śmieli pomyśleć o swoim własnym ratunku zanim o tym zdecydował wódz.

Obecnie Putin i jego otocznie zawiśli w nieokreślonej sytuacji strategicznej w każdej prawie istotnej kwestii politycznej. Putina może i nie bardzo interesują dalsze losy jego pretorianów, lecz z ich zdaniem liczyć się musi. Przypadek Chruszczowa jest dostatecznie świeży.

Dlatego też przyszłość zarysowuje się wielowariantowa. Paradoksem jest, że represje, wyrosłe z działań wojennych dziś gwałtownie narastają dlatego właśnie, że władza żyje w oczekiwaniu przymusowego pokoju.

Władmiir Pastuchow

Nowaja Gazieta/ 22.07.2025

Opracował Aleksander Janowski